DE BASISELEMENTEN VAN HET VLECHTEN



VLECHTMATERIAAL

Algemeen
Op de aarde heersen verschillende klimaten en topografische regionen, die droog of nat, warm of koud, vlak of bergachtig zijn. Elk herbergen ze bomen en planten die zich volledig aan hun omgeving hebben aangepast. Vlechtmateriaal en technieken verschillen daarom van regio tot regio.

Plaatselijk materiaal
Het eenvoudigst verkrijgbaar zijn de materialen welke in de eigen omgeving groeien. Bast, twijgen, wortels en bladeren van plaatselijke bomen en planten kunnen in het wild verzameld worden. Het materiaal voor manden werd vroeger veelal door de maker zelf verzameld in de bossen en velden.
In hete, vochtige gebieden zoals Zuidoost-Azië zijn de oerwouden een rijke bron voor snelgroeiende planten zoals bamboe en rotan. Op verschillende manieren worden ze vervlochten tot alledaagse gebruiksvoorwerpen als voorraadmanden, muziekinstrumenten, fuiken, slaapmatten enzovoort.
Op de droge prairies en in de savanne groeien weinig bomen en struiken, hier zijn grassen hét vlechtmateriaal. Hier word het gras tot een bundel gedraaid en spiraalvormig aan elkaar genaaid. In nattere gebieden groeien planten als riet en wilgenteen, terwijl de woestijn Agave en Yucca als vlechtmateriaal voortbrengt. De tropen zijn de ideale plaats voor palmen terwijl gecultiveerde landerijen zorgen voor stro. Speciaal aangelegde grienden zorgen voor wilgen om mee te vlechten.

Geïmporteerd materiaal
De handel en globalisering hebben een verschuiving veroorzaakt in het materiaalgebruik. De industrialisering veroorzaakte een verandering van vele natuurlijke groei-, en woonplaatsen van mens, dier en plant. Door import en export hebben we toegang tot veel verschillende materialen van plantaardige, en dierlijke oorsprong. De industrialisering bracht ook een nieuw vlechtmateriaal: kunststof met al zijn vormen en kleuren.

Waar kun je vlechtmateriaal kopen?
Zie elder op deze website onder "LINKS" naar "leveranciers".



TECHNIEKEN
komt binnenkort.....



GEREEDSCHAP

Handwerk
Een mandenmaker heeft maar weinig gereedschap nodig, eigenlijk is een mes al voldoende. Het werk van de mandenmaker is handwerk en door middel van zijn of haar werk geeft de vlechter blijk van hand- en kunstvaardigheid. Slechts een aantal machines zijn toegevoegd aan het gereedschap van de mandenmaker en dan voornamelijk machines voor het voorbereiden van het materiaal. Onmisbaar voor de mandenmaker zijn een goed, scherp mes, een klopijzer en een priem. Naast specialistisch gereedschap heeft de mandenmaker ook een boormachine, hamer, nijptang, duimstok en dergelijke nodig.

Werkplaats
De mandenmaker werkt zittend in een koele ruimte. De werkplaats moet ruim, luchtig en licht zijn. Hij doet zijn werk zittend op een laag werkbankje of zittend op de grond. Op schoot heeft hij een zogenaamde schootplank. Deze plank loopt schuin af en dient als ondergrond voor het te vlechten voorwerp. Het vlechtwerk wordt met priem of mandijzer op de schootplank gefixeerd. In andere delen van het land wordt geen schootplank gebruikt, maar wordt het vlechtwerk op een werkbankje met een draaischijf gefixeerd.

Specialistisch gereedschap
Het speciale gereedschap van de mandenmaker is niet zomaar in een gereedschapswinkel te koop. Het wordt vaak speciaal door een smid gemaakt. Er zijn in Europa nog een handvol bedrijven die mandenmakersgereedschap verkopen.
Tot het standaard gereedschap van de mandenmaker behoren: een klopijzer, priem en werkmessen.
Voor speciaal werk gebruikt hij onder andere een kloofhoutje, schaaf en( houten) mallen. Verder zijn er nog enkele bijzondere gereedschappen en hulpstukken . Bijvoorbeeld een “paard”, dat ook wel door kuipers wordt gebruikt. Op het “paard” worden spanen van grof en zwaar materiaal als eikenhout en tamme kastanje geschaafd, of worden met het haalmes dikke wilgen stokken aangeschalmd.

Waar kun je gereedschap kopen?
Het gereedschap van de mandenmaker is specialistisch gereedschap, dat vaak in eigen beheer gemaakt wordt, meestal in een kleine oplage. Er zijn nog een aantal handelaren in binnen- en buitenland waar u, naast de winkel van het nationaal vlechtmuseum Noordwolde terecht kunt voor kwalitatief goed mandenmakersgereedschap.